Maria N., 17.11.2021 

Z dziecinnych lat pamiętam Babcię, która potrafiła wyleczyć ziołami niejedną dolegliwość. W latach powojennych o lekarza było trudno a wyprawa do wojewódzkiego miasta miała niemalże posmak safari. Potem owe babcie, wiedzące czy szeptuchy zostały bezlitośnie wyśmiane jako relikt ciemnoty i zabobonu i sprowadzone do pamięci praktyki zdrowasiek rodem z ”Antka” B. Prusa. Na szczęście przyszło otrzeźwienie ludzkich umysłów i „Leki z Bożej Apteki” znalazły zasłużone miejsce na aptekarskich półkach. 
Nie wrzucamy wszystkich naturalnych lekarzy do jednego worka z każdej maści naciągaczami i wszelkiego rodzaju „pseudo”. W zbyt sformalizowanej medycynie musi znaleźć się miejsce dla zielarzy i nietypowych diagnostów. 
O zaburzeniach i braku równowagi organizm daje znać poprzez różnorakie objawy, ważne jest by umieć je odczytać ze zmian na tęczówce oka [irydiologia] pracy serca i subtelnych zmian tętna, z wyglądu czy smaku moczu. 
Bohater „Szarlatana” łamie stereotyp „nieomylnego znawcy”. Nie pozuje na cudotwórcę ani magika, nazywa siebie po prostu zielarzem. Co ważne nie wmawiał nikomu posiadania nadnaturalnych zdolności. Uzdrowicielskiego rzemiosła uczył się pod czujnym okiem zasłużonej zielarki. Tych, którym nie potrafił pomóc, odsyłał do lekarzy specjalistów. Ale było ich jednak niewielu. W ciągu kilkudziesięcioletniej działalności uleczył setki tysięcy pacjentów od szarych obywateli przez znanych polityków po… wysoko postawionych przedstawicieli władz niemieckich. I właśnie ta współpraca zaprowadziła Mikolaśka przed „ludowy sąd”, powodując nie tylko załamanie kariery. W czasach czeskiego totalitaryzmu znalazł sie znakomity pretekst aby zniszczyć niewygodnego politycznie i zbyt znanego człowieka. Karykatura Temidy wydała wyrok skazujący. 
„Szarlatan” nie jest jedynie opowieścią o ziołolecznictwie czy o stosunkach typu „bezradny obywatel” kontra „wszechmocna i zachłanna władza”. Twórcy filmu z sympatią pochylają się nad życiem osobistym głównego bohatera. Dzięki temu zabiegowi bohater ma bardzo ludzkie wymiary, bowiem ten z poczuciem misji, bogobojny terapeuta jest jednocześnie egoistą, narcyzem, dziwakiem i człowiekiem starającym się bezwzględnie podporządkować sobie innych. Filmowy Mikolaśek łączy w sobie przeciwności: pozytywne i negatywne cechy, jing i jang, stając się tym samym jedną z najciekawszych postaci, jakie udało mi się zobaczyć w ostatnich latach. 
„Szarlatan” może nie jest dziełem genialnym, ale uwodzi człowieczym wymiarem. Ta podróż w czasie to także uczta dla pamięci. Drewniane drzwi, schody i podłogi skrzypiące tajemniczo. Wysokie stropy i rznięte szkło w obramieniu drzwi.. Ciasny pokój na strychu wprawiał mnie w bez mała w klaustrofobię. Podczas scen w lesie i na łące w powietrzu unosi się zapach świeżych ziół i kwiatów. a łagodne promienie słońca mają impresjonistyczną paletę. W trakcie samochodowych przejażdżek bohaterów, mimowolnie wdziera się wiatr, a ptaki są na wyciągnięcie ręki. To tylko odrobina pobudzonej przez twórców wyobraźni, Bukoliczna atmosfera mieszana jest z nostalgicznymi, a wręcz tragicznymi i okrutnymi. scenami wzmacniającymi emocje. 
Ten magiczny film w wyważony sposób stawia szereg pytań natury ogólnej. Bo czy można być jednocześnie wysoce empatycznym i skrajnie bezdusznym? Czy można wierzyć w Boga i kochać osobę tej samej płci? Można, jeśli nie jest się ortodoksem. Czy można ratować tysiące ludzkich istnień, a w sytuacji własnego dyskomfortu pragnąć aborcji? Także jest to możliwe. Czy władza ma prawo ingerować w życie intymne obywateli, jeśli ci ostatni nie naruszają społecznego porządku? Czy za pomoc nieodpowiednim ludziom należy karać - nawet jeśli potencjalny winowajca działał pod wpływem strachu i zagrożenia życia, a ponadto zdołał swoje winy w pewien sposób odkupić? Te i podobne pytania wydają się być stale aktualne w społecznej sytuacji  Polski i Polaków.
Moim zdaniem „Szarlatan” to nie tylko biografia słynnego zielarza, ale także przesłanie społeczno-polityczne twórców, Agnieszka Holland wyraźnie protestuje przeciwko temu, że  źli ludzie bezkarnie mogą stawiać przed sądem dobrych i pożytecznych doprowadzając do ich upadku, że źli ludzie mogą ingerować we wszystkie aspekty życia  innych ludzi narzucając im „jedynie słuszne poglądy i jedynie słuszny sposób postepowania”. Czy ten bunt zostanie stłumiony, czy go usłyszany? I czy w XXI wieku zapłoną ponownie stosy?

Pani Mario,
dziękuję za podzielenie się przemyśleniami po filmie. Rzeczywiście „Szarlatan” zawiera w sobie tak wiele wątków, że trudno się zdecydować, który wybrać, i za którym podążyć. Podobnie, jak Pani, mam wspomnienia związane z babcią, która potrafiła leczyć ziołami. I nie są to dla mnie historie z legend i baśni, ale coś, czego sama doświadczyłam. Być może dlatego też tak bliski jest mi ten film. 
Napisała pani, że film „uwodzi swoim człowieczym wymiarem”. Bardzo mi się podoba to stwierdzenie. Bo wielowymiarowość ludzkich zachować w tym obrazie jest czymś bardzo wyjątkowym. We współczesnym nam świecie jesteśmy raczej przyzwyczajone do czarno-białych ocen ludzkich zachowań. Agnieszko Holland postąpiła wbrew tej tendencji, dzięki czemu przypomniałam nam, że ludzie są różni – dobrzy, źli, empatyczni, współczujący, gotowi do niesienia pomocy, wredni, egoistyczni – i to wszystko może się mieścić w jednej osobie. I nic nie czyni nas uprawnionymi do tego, żeby to oceniać.
Jeszcze raz dziękuję za tak obszerną wypowiedź.
Pozdrawiam
Monika Mioduszewska-Olszewska

Lila Agnieszka K., 17.11.2021

Nie przepadam za filmami pani Agnieszki Holland Chociaż biorąc pod uwagę ilość nagród jakie zbierają i recenzje są to na pewno świetne filmy.
Tym razem spotykamy człowieka z jego wielką pasją człowieka któremu przyszło żyć w strasznych czasach zapowiada się piękny i bardzo ciekawy film.
Tak wiem że obecnie w każdym filmie muje musi pojawić się scena z nagim ciałem nieważne czy będą to rozebrali Mężczyzna i kobieta czy dwóch mężczyzn bez tego istnieje obawa że film nawet dobrej znanej reżyserki może się nie sprzedać.
Czasy w których uczucia pokazywano w sposób powiedzmy Subtelny minęły chyba bezpowrotnie niestety.
Rozumiem scenę w której rozstrzeliwane jest między innymi przez głównego bohatera dezerter rozumie cały dramat tej sytuacji ale proszę mi wytłumaczyć czemu służy scena zabijania Kotów kociąt albo czy musi Grozę komunistów pokazywać cena urywania głowa głowy przepraszam Gołębia

Gorąco pozdrawiam Lila K.
Pani Lilo,
to, że filmy zbierają dużo nagród, nie znaczy, że muszą się wszystkim podobać. Rozumiem, że można nie lubić kina Agnieszki Holland. Każdy z nas ma inną wrażliwość i inne rzeczy do nas docierają.
Co do scen intymnych – nie wydaje mi się, żeby to była sytuacja, o której Pani pisze. Nie sądzę, żeby Agnieszka Holland umieściła sceny intymnych zbliżeń między głównymi bohaterami, żeby film się lepiej sprzedał. Sądzę, ze zrobiła to, bo seks jest częścią naszego życia. Rozmawialiśmy podczas spotkania po filmie, że reżyserka pokazała bardzo wielowymiarowo człowieka i jego historię. Trudno mi sobie wyobrazić, że pokazując zakochanych w sobie ludzi, miałaby pominąć aspekt fizyczny ich miłości.  Przez to, że tego nie zrobiła, opowieść wydaje mi się prawdziwsza.
Co do drastycznych scen z kotami czy gołębiami – mają one swoją symbolikę.
Komunista urywający głowę gołębiowi pokazuje, że nie zawaha się przed niczym w osiągnięciu swoich celów. To, że akurat taki sposób narracji wybrała reżyserka, to oczywiście jej wybór. Bardzo często ludzie, którzy robią krzywdę innym ludziom, najpierw zaczynali od krzywdzenia zwierząt – takie skojarzenie przychodzi mi do głowy.
Scena z kotkami wydaje się bardziej skomplikowana. Ale pokazuje podobny motyw – agresja, którą miał w sobie Mikolasek, zostaje przerzucona na niewinne zwierzęta. To pokazuje, że jeśli doświadczymy przemocy, to przekazujemy ją dalej. Dlatego często dzieci, które doświadczają przemocy, krzywdzą zwierzęta. Mam nadzieję, że to jest jakoś pomocne.
Pozdrawiam
Monika Mioduszewska-Olszewska

Andrzej L., 18.11.2021

W zasadzie żaden system społeczny nie toleruje wybijających się jednostek. Główną tego przyczyną nie jest, moim zdaniem, jakaś szczególna wredota rządzących, tylko powszechna niechęć „zwykłych ludzi” do przebywania w towarzystwie kogoś, kto odróżnia się od pozostałych, nie pasuje do grupy, zmusza swoją obecnością do niewygodnych przemyśleń. Jeśli odstaje in minus, jest np. mniej sprawny, mniej inteligentny albo uboższy, można go wyśmiać, zrobić z niego „jelenia” i mieć fajną zabawę jego kosztem. Jeśli natomiast odstaje in plus, trzeba go koniecznie sprowadzić do parteru, a najlepiej zupełnie wyeliminować, bo swoją nietuzinkowością narusza komfort psychiczny reszty populacji.
W systemach takich jak komunizm czy faszyzm, ta eliminacja przybierała charakter dosłowny, fizyczny. Skazać kogoś na śmierć pod fałszywymi zarzutami, zamordować skrycie, to były zdarzenia na porządku dziennym. Film Agnieszki Holland jest jednym z dziesiątków obrazów ilustrujących tę praktykę i wcale nie najmocniejszym w swej wymowie. W systemie gospodarki rynkowej i pluralizmu taka eliminacja przybiera postać zepchnięcia na margines, medialnej kompromitacji, uwikłania w przeróżne afery. Człowiek wybitny może być przydatny pod warunkiem zgody na zrobienie z siebie tabloidowego idola, reklamowej kukły przydatnej tak długo, jak będzie przynosić marketingowe korzyści.
Co do natury i naszej bliskości z nią, to trzeba przyznać, że dziś przeżywamy w tej dziedzinie prawdziwe rozdwojenie jaźni. Z jednej strony brniemy coraz głębiej w technologię, zanurzamy się w wirtualnym świecie, szukamy ciągle jakichś „innowacji”, z drugiej wyrażamy coraz większy sceptycyzm wobec badań naukowych, tęsknimy za powrotem do natury, przejawiamy zainteresowanie medycyną chińską albo hinduską, a wszystkie te antycywilizacyjne deklaracje składamy na najbardziej sztandarowym wytworze owej cywilizacji czyli w internecie. Tak się jednak jakoś dziwnie składa, że w czasach, kiedy wszyscy z konieczności żyli na „łonie natury”, a wywary z ziół były jedynym narzędziem, jakim dysponowała medycyna, przeciętna długość życia nie przekraczała pięćdziesięciu lat, a umierający w wieku lat 59 Kolumb uchodził za starca. Dziś ta długość jest o ponad trzydzieści lat większa. Gdybyśmy teraz próbowali „powrócić do natury”, na budowę drewnianych chat trzeba by wyciąć wszystkie lasy syberyjskiej, kanadyjskie i równikowe, a od łuczyw, świec woskowych i ognisk, na których przygotowywano by potrawy wydzieliłoby się tyle dwutlenku węgla, że średnia temperatura wzrosłaby nie 1,5℃ tylko o co najmniej pięć. Na co mógł sobie pozwolić jeden miliard ludzi, absolutnie nie może osiem.
Rozpisałem się o sprawach raczej ogólnofilozoficznych, z filmem niewiele mających wspólnego, ale to dlatego, że sam film nie wzbudził we mnie specjalnie silnych emocji. Osobiście uważam, że propagowanie medycyny naturalnej akurat dziś, kiedy rośnie w siłę rzesza ludzi zaciekle walczących ze szczepieniami ochronnymi — naszą najskuteczniejszą bronią przeciw chorobom zakaźnym, nie jest najszczęśliwszym zabiegiem. Oczywiście nie zmienia to faktu, że postać znachora Mikolaška jest na tyle ciekawa, że warto było uwiecznić go na filmowej taśmie.
Pozdrawiam.
Andrzej L.

Panie Andrzeju,
ma Pan rację, że każdy system, i każda społeczność ludzka ma problem z osobami, które się wyróżniają. Ale to nie cała prawda. Drugi mechanizm jest taki, że społeczności potrzebują ludzi, którzy się wyróżniają, chociażby dlatego, żeby się w nich przejrzeć i upewnić, że są „normalni”, „w normie”.
Jeśli chodzi o ten powrót do natury, to myślę, że nasze rozmowy nie zmierzały w kierunku radykalnego powrotu, zaprzestania korzystania z osiągnięć medycyny i technologii. Rozmawialiśmy raczej o tym, że straciliśmy umiejętność korzystania z natury, z jej dobrodziejstw. Medycyna naturalna to oczywiście pojęcie bardzo szerokie, ale nie musi wykluczać medycyny konwencjonalnej, tak jak u Mikolaska. 
Zgadzam się, że mamy dziś duży problem z dezinformacją, teoriami spiskowymi i innymi „szarlataneriami”, które choćby odwodzą ludzi od szczepień, ale jest to chyba jednak innego typu problem. Ludzie dziś bardzo usilnie szukają wspólnot „w prawdzie”, a teorie spiskowe im to dają, o czym pisze bardzo szeroko Tomasz Stawiszyński w książce „Ucieczka od bezradności”. Myślę, że korzystanie z dobrodziejstw natury w niczym nie przeszkadza. Mogę się szczepić, ale na ból gardła parzyć tymianek z pić go z miodem zamiast kupować tabletki (działa, polecam). 
Jak pisze Łukasz Łuczaj, pisarz, biolog, botanik, który żywi się roślinami z pól i łąk – wiedza o tym, jakie rośliny są jadalne, na co działają, co pozwoli przetrwać, a co jest niejadalne, trujące – może być najważniejszą wiedzą potrzebną do przetrwania w dobie kryzysu klimatycznego.
Pozdrawiam
Monika Mioduszewska-Olszewska

Andrzej L., 24.11.2021
Dziękuję za odpowiedź. Ja też różne swoje dolegliwości leczę ziołami, dzięki czemu nie zaliczam się do grona utyskujących rencistów, którzy "cały swój majątek wydają na leki". Na kaszel i ból gardła stosuję miód i cytrynę z odrobiną spirytusu, a na zwiększenie odporności  w czasie pandemii najlepsza jest nać pietruszki (jako uzupełnienie szczepionek oczywiście). Co do kryzysu klimatycznego, to kiedy on nadejdzie, zioła wypalą się razem z nami. Wtedy nic nas nie uratuje.
Pozdrawiam.
Andrzej L.

Panie Andrzeju,
Dziękuję za wskazówki, muszę spróbować miodu z cytryną i spirytusem przy następnym przeziębieniu.
pozdrawiam

Krystyna K., 18.11.2021

Dzień dobry,
Wczoraj obejrzałam film i chciałabym napisać kilka słów na jego temat.
Wielokrotnie spotykałam się z tzw. "uzdrowicielami", którzy byli przekonani o swojej niesłychanej mocy, jednak nie słyszałam, by byli w stanie faktycznie komuś pomóc. Jan, który nie jest postacią fikcyjną, posługiwał się wiedzą przejętą od zielarki i oglądając mocz, był w stanie określić schorzenie. Trudno tu mówić o szarlatanerii, gdyż swoją diagnozę stawiał na podstawie składników, które nie występują w moczu zdrowych. Zastanawiam się, czy jego wieszczenie śmierci niektórych ludzi faktycznie miało miejsce, czy też było fikcją literacką stworzoną na potrzeby filmu. Rzeczywiście była to postać złożona, ale przecież nikt nie jest wyłącznie dobry. Przeraziło mnie wręczenie przez niego Franciszkowi ziela poronnego tylko dlatego, by ten go nie opuścił. Każdy z nas ma pewną dozę egoizmu. Film kończy się przerwą w sfingowanej rozprawie sądowej, ale ja chciałabym poznać dalsze losy głównego bohatera. Wspomniana rozprawa miała miejsce w 1959 roku, a Jan zmarł 14 lat później. A wiemy, że wyrok mógł być tylko jeden. A więc chciałabym dowiedzieć się, w jaki sposób opuścił więzienie.

Serdecznie pozdrawiam.
Krystyna K.

Pani Krystyno,
Wikipedia podaje, że Jan Mikolasek został oskarżony o przestępstwa podatkowe i skonfiskowano mu majątek w 1959 roku. Odbył karę pięciu lat więzienia i wyszedł na wolność, ale później nie wrócił już do leczenia. Żył w biedzie u doc. Karla Urbánka. Zmarł w 1973 roku w wieku 86 lat.
Słusznie zwraca Pani uwagę na to, że Jan nie był uzdrowicielem, ani cudotwórcą, bo sam tak o sobie nigdy nie mówił. Zawsze mówił, że jest zielarzem, bo w tej dziedzinie się kształcił. Oczywiście jego działalność nie była żadną szarlatanerią – choć tak była przez władze odbierana, stąd przewrotny tytuł filmu. 
Myślę, że scena z przekazaniem ziela poronnego była bardzo kontrowersyjna, i trudno przejść obok niej obojętnie, ale dla mnie ta scena pokazuje, do czego jest zdolny człowiek, który jest targany namiętnościami i szaleńczo zakochany. 
Pozdrawiam
Monika Mioduszewska-Olszewska

Zbigniew N., 21.11.2021
„Szarlatan” wyreżyserowany przez Agnieszkę Holland jest niewątpliwie filmem wielowątkowym. Moją uwagę zwrócił wątek ukazujący relacje głównego bohatera Mikolaśka z władzą komunistyczną Czechosłowacji. Już na początku filmu dowiadujemy się z artykułu prasowego, że jest on szarlatanem i pasożytem żerującym na masach ludowych, które ochoczo korzystają z jego porad zabobonnie wierząc w uzdrawiającą moc ziół i nadzwyczajnych a nawet cudownych zdolności diagnostycznych tego oszusta. Dziennikarz domaga sie od władz ostrego rozprawienia sie z tymi przejawami ciemnoty i średniowiecznych zabobonów. Później dowiadujemy sie, że w dygnitarskich gabinetach  zapadł na szarlatana wyrok o czym potajemnie informuje go człowiek, któremu kiedyś Mikolaśek uratował życie wyciągając go z ciężkiej choroby. Niestety, nasz bohater ufając w protekcję wysoko postawionych osób zawdzięczających mu życie nie przyjmuje tego ostrzeżenia do wiadomości. Poza tym jest pewien, że tysiące wyleczonych ludzi jest jego polisą ubezpieczeniową. Okazało sie, że bardzo głęboko sie mylił bo władze przygotowały sfingowany proces w którym groziła mu kara śmierci za rzekome otrucie dwóch działaczy partyjnych ziołami w których znaleziono ponoć strychninę. Broniącemu z urzędu adwokatowi udaje się odkryć prawdę, z której wynika, że ofiary zatruły się oparami lakieru w miejscu pracy. Adwokat wie, że los oskarżonego i jego samego jest przesądzony, bo taka jest wola polityczna. 
Tutaj dochodzimy do kolejnego wątku miłości homoseksualnej, która jest tak silna, że kochanek Mikolaśka bierze całą winę na siebie zdając sobie sprawę z kary śmierci, która jest niemal przesądzona. Zakończenie filmu nie ma związku z faktami, ponieważ Mikolaśek był oskarżony o kolaborację z Niemcami i został skazany na kilka lat wiezienia. 
Medyczne sukcesy Mikolaśka najprawdopodobniej były również związane z jego silnym biopolem co przejawiało sie w bardzo gorących dłoniach podobnie jak u słynnego uzdrowiciela Harrisa.
W nawiązaniu do zielarskiego wątku filmu warto dodać, ze wiele współczesnych leków pochodzi z substancji wyekstrahowanych z organizmów żyjących. Słynna aspiryna Bayera opiera sie na kwasie salicylowym wyekstrahowanym z kory wierzbowej a następnie zsyntetyzowanym w laboratoriach. Podobnie było z penicyliną i całą gamą antybiotyków. Wiele koncernów farmaceutycznych ma departamenty, w których pracownicy penetrują puszczę amazońską, rafy koralowe i inne bogate przyrodniczo tereny. Bardzo chętnie sięgają po receptury szamanów starając sie znaleźć w nich preparaty biologicznie czynne. Współcześnie biotechnologie do masowej produkcji substancji leczniczych zaprzęgają genetycznie zmodyfikowane organizmy np.  bakterie, które produkują ludzką insulinę.
Zbigniew N.

Panie Zbigniewie,
Dziękuję, że dzieli się Pan swoimi przemyśleniami. Napisał Pan, że Mikolasek odmówił wyjazdu, kiedy tajemniczy człowiek przyszedł go ostrzec przed wyrokiem, jaki na niego zapadł, bo wierzył w protekcję wysoko postawionych osób, które leczył. Być może tak było. Ja jednak odebrałam ten moment inaczej. Odczytałam to, jako niezgodę Mikolaska na grę z władzą, w którą ona każe mu grać. Nawet, jeśli to ma mu pomóc. W mojej ocenie Jan miał głębokie przekonanie o słuszności swoich czynów i przede wszystkim – o tym, że jest niewinny i nic mu władza nie może zarzucić. Możemy oczywiście powiedzieć, że to podejście naiwne. Ale jednak w jakiś sposób wydaje mi się „czyste”, jeśli rozumie Pan, co mam na myśli. Nie każdy człowiek jest w stanie grać w gierki władzy i potrafi się odnaleźć w systemie, obojętnie jakim.
Ja też odebrałam moment, w którym asystent Jana bierze winę na siebie za wyraz miłości. Miłość jest różna, nie zawsze ludzie postępują wobec siebie właściwie, uczcicie, co nie znaczy, że się nie kochają. To jest dla mnie taka sytuacja. I to ich wielkie uczucie w tym filmie widzę. Co do faktów - Wikipedia pokazuje, że prawdziwy Mikolasek został skazany pod pretekstem przestępstw podatkowych, przed wyrokiem za kolaborację ochronił go prezydent Zapotocky.
Co do ostatniego poruszonego przez Pana wątku – wątku czerpania medycyny z natury – o to mi właśnie chodziło podczas dyskusji. Uwierzyliśmy tylko w pigułki, które często robione są z wyciągów z roślin – ale my już o tym zapomnieliśmy. Dlatego takie działania, jak Mikolaska, często gotowi jesteśmy uznać za szarlatanerię. Tymczasem Jan pokazywał, że można to naturę i technologię w leczeniu można łączyć, wcale się nie muszą wykluczać. 
Pozdrawiam
Monika Mioduszewska-Olszewska

Witold G., 22.11.2021r

Opinia o filmie – Szarlatan

Film polski z roku 2020 w reżyserii Agnieszki Holland  odbierałem z mieszanymi odczuciami ,zmieniającymi się w miarę poznawania jego scen, wątków i fabuły .Głównym bohaterem tego wielowątkowego dzieła jest Jan Mikolaszek, żyjący w latach 1887 – 1973. Zasłynął w Czechosłowacji i Europie  jako wybitny uzdrowiciel – znawca zielarstwa. Leczył wyłącznie naturalnymi sposobami .Diagnozował rozmaite przypadłości na podstawie obserwacji  próbek moczu swoich pacjentów. Diagnozy okazywały się nadzwyczaj precyzyjne. Polecał konkretne mieszanki, napary, smarowidła . Przyjmował codziennie przez większość dnia we własnym domu który przeobraził w szpital . Pomagał wszystkim – biednym, bogatym . Podczas okupacji niemieckiej pomagał nazistom, a po wojnie komunistom .W czasie pracowitego      życiaw  tym pięćdziesięciu lat służenia bliźnim 
 wyleczył kilka milionów ludzi .Władze komunistyczne Czechosłowacji tolerowały działalność uzdrowiciela do końca życia Prezydenta Zapotockiego, który był pacjentem Jana Mikolaszka . Po śmierci przychylnego uzdrowicielowi prezydenta , komunistyczne władze  zmieniły stosunek do Jana Mikolaszka. Przestały tolerować jego działania i jego samego . Nazwano go pogardliwie szarlatanem. Od dawna był  dla nich niewygodny, uważany wręcz za  wroga ustroju.  Leczył korzystając z medycyny naturalnej, Przed jego domem ustawiały się długie kolejki oczekujących pomocy medycznej, często bezpłatnej. Ubierał się elegancko, jeździł zagranicznym samochodem . Ponadto był  homoseksualistą  lekceważącym obowiązujące przepisy. Zwracał na siebie uwagę. Komuniści tylko czekali na okazję, aby znachorowi dobrać się do skóry. W roku 1957 ukazał się przepis zakazujący uprawiania niekonwencjonalnej medycyny .Wyreżyserowano proces przeciwko zielarzowi , osądzono, skazano i zajęto całe jego mienie .
    Przedstawiona opowieść   o Janie Mikolaszku- postaci autentycznej, jest obudowana przez scenarzystę i reżyserkę swoistą oprawą wzbogaconą scenami retrospekcji, to tylko jeden z wątków bogatej treści dzieła Agnieszki Holland 
   Znaczną część bogatej fabuły zajmują wątki i sceny o wydźwięku społeczno-politycznym, wszak film , określany jest jako dramat społeczny .Czechosłowacki komunizm był znacznie gorszy, brutalniejszy i bardziej bezwzględny od polskiego w tym samym okresie historycznym, pokazuje to doskonale, moim zdaniem reżyserka.
   Cały film odebrałem jako psychologiczne studium zachowań ludzkich  różnych sytuacjach .
Kończąc moje rozważania o najnowszym dziele Agnieszki Holland załączam efekty moich przemyśleń i spostrzeżeń. Film jest niezwykle bogaty w treści i zróżnicowany w konstrukcji wątków i scen. Dzięki przystępnie  opracowanej i komunikatywnie przekazanej audiodeskrypcji mogłem, jako całkowicie niewidomy bez trudu rozumieć fabułę ,sceny retrospektywne i dialogi . Bogate poszerzające  wprowadzenie pomogło ogarnąć czasem kontrowersyjne elementy fabuły. Reżyserka niekiedy , jak sądzę celowo, zostawia niektóre wątki i kwestie otwarte, prowokując odbiorcę do wyrażania własnego zdania . Uważam, że niewątpliwie jednym z sukcesów reżyserki i jej dzieła jest ocalenie od zapomnienia i przybliżenie prawie legendarnej postaci Jana Mikolaszka. Bohater został przedstawiony jako część  kolejnych systemów . Agnieszka Holland wraz z aktorami zręcznie utworzyli obraz człowieka inteligentnego i zdolnego, ale niekonwencjonalnego pod względem charakteru i sposobu działania . Pracy poświęcił całe życie i wszystko na czym mu zależało .Ciągle zmuszał się do podejmowania  najtrudniejszych decyzji często krzywdząc innych , ale choć był egocentrykiem, to nie był egoistą.  Szarlatan w reżyserii Agnieszki Holland to dzieło o wartościach ponadczasowych i ponadczasowych przesłaniach. Aby je w pełni zrozumieć należy do niego wracać .
  Witold G.    

Panie Witoldzie,
dla mnie też dużą wartością tego filmu jest przywrócenie pamięci o wyjątkowym człowieku, ocalenie go od zapomnienia. Postaci takie, jak Mikolasek, zwykle obrastają legendami, bardzo doceniam to, ze Agnieszka Holland, wspólnie ze scenarzystą filmu, nie podążyli za tymi legendami i plotkami, tylko próbowali zrozumieć Jana. Myślę sobie, że nie ze wszystkimi czynami innych ludzi musimy się zgadzać, ale możemy próbować zrozumieć. Do takiej postawy przybliża nas ten film. Mówiłam już o tym podczas naszego spotkania, że mam dość pomnikowych przedstawień różnorakich bohaterów – bo to jest po prostu fałszywe. Bardzo doceniam pokazanie historii człowieka z jego ułomnościami, złymi decyzjami, namiętnościami – to czyni tego bohatera prawdziwym. Zgadzam się, że warto do tego filmu wracać. Oglądałam go już kilka razy i za każdym razem odkrywam nową warstwę znaczeniową. 
Bardzo dziękuję, że podzielił się Pan swoimi przemyśleniami.
Pozdrawiam
Monika Mioduszewska-Olszewska

Mariusz K., 23.11.2021
Dzień Dobry
„Szarlatan” jest wyrafinowanym połączeniem tego co w człowieku naturalnie piękne, dobre a tym co w człowieku czyni go bezwzględnym drapieżcą. Tło historyczne, system totalitarny, pozwala wyostrzyć   indoktrynację człowieka przez człowieka.  Manipulacje czynią ludzi bezradnymi, nieporadnymi. Wówczas to co w nas naturalnie dobre umiera. Wrażliwość Pani Agnieszki Holland pozwala, subiektywnie oczywiście, poczuć człowieczą naturę reguł, zasad a raczej ich złudnej poprawności. Lubię u Pani Agnieszki teatralne wyciskanie w poszczególnych scenach rozdarcia pomiędzy dobrem a złem. Mocny zacisk emocji w bezsilności zdarzeń. 
Dziękuje za wybór filmu i wprowadzenie.
Pozdrawiam
Mariusz K.

Panie Mariuszu,
dotknął Pan czegoś, co mnie równie mocno porusza w tym filmie. Tej cienkiej granicy między tym, co w człowieku piękne i naturalne, a tym, co czyni go bezwzględnym drapieżcą, jak Pan to ujął. Chcielibyśmy czasem oglądać bohaterów bez skazy i wierzyć, że sami tacy jesteśmy czy możemy być. Ale prawda jest taka, że w każdym człowieku ścierają się różne siły. To, co przeważy zależy nie tylko od samego człowieka, ale też od otoczenia, warunków, w których musi żyć, sytuacji, które go spotykają. Jak Pan słusznie zauważył, manipulacje czynią ludźmi bezradnymi. Jest jeszcze wiele innych rzeczy, które czynią człowieka bezradnym, i nie pozwalają mu rozwinąć w sobie tego, co piękne i naturalne. I na to nic nie poradzimy. Warto o tym pamiętać przy ocenie zachowani innych, bo to przecież robimy nieustannie.
Dziękuję za piękna słowa.
Pozdrawiam
Monika Mioduszewska-Olszewska

Danuta Sz. (2021-11-18) – portal filmowy
Szarłatan, a czemu nie zielarz? Szarlatan, a dlaczego nie uzdrowiciel?
Myślę że już sam ten tytuł wskazuje drogowskaz myślenia o postaci Jana Mikoláška w interpretacji scenarzysty i reżyserki filmu "Szarlatan".
Leczy bo ma wiedzę, uzdrawia bo ma dar,ale jest w nim też coś z demona,te koty,ta ciąża, ten koniec filmu w którym obciąża Františka,to jakaś mroczna strona jego osobowości.Może to jest cena jaką się płaci za talent,geniusz,czy zdolności nadprzyrodzone? 
W taką opowieść zaprasza nas pani Holland.Opowieść to praktycznie z jednym wątkiem,ale w wielu płaszczyznach. Poznajemy człowieka który jest synem,bratem,kochankiem,uczniem zielarki w końcu sam zielarzem. Widzimy go w różnych sytuacjach,wtedy gdy on sam dokonuje wyboru,decyduje za siebie i innych,wtedy kiedy nie ma wyboru,a także kiedy wybór nie leży po jego stronie.Wtedy jest najgorzej dla niego...i co wtedy wynika. Złożony portret, na pewno wyjątkowej osobowości, którą twórcy (tak myślę)chcieli ocalić od zapomnienia. Ale co ważne, nie chcieli oceniać. Każdy może mieć na ten temat własne zdanie. Ocena postaci,sytuacji, uwikłań, pozostaje w gestii widzów i to wielki walor tego filmu. Pięknem jest niezwykła jego plastyczność,zwłaszcza w scenach retrospekcji. Piękne zdjęcia, te buteleczki z moczem pod światło ,jak bursztyny. Piękna muzyka Łazarkiewicza i Komasy. No i odwieczny temat osób które nie mieszczą się w przyciętych ramkach. To także temat otwarty który daje duże pole wyobraźni i mierzy się z naszymi wyobrażeniami i poglądami. Ciekawy seans filmowy.
Pani Danuto,
Myślę, że tytuł „Szarlatan” jest przewrotny, i reżyserka tego nie ukrywała. Szarlatanem Mikolaska nazywała władza, Holland co najwyżej zadawała pytanie, czy rzeczywiście nim był. A może nawet – co to znaczy być szarlatanem?
Dla mnie również głównym tematem tego filmu jest kwestia naszego oceniania innych ludzi. Czy mamy do tego prawo? Na jakiej podstawie? Ile mamy danych o człowieku, żeby go ocenić? Brak tej jednoznacznej oceny uważam za wielki walor filmu.
Ważna rzecz, na którą zwróciła Pani wagę, to próba ocalenia Mikolaska od zapomnienia – jako cel tego filmu. Świat jest pełen nieopowiedzianych historii i herstorii, które z jakichś powodów, często dla kogoś niewygodnych, leżą głęboko schowane pod powierzchnią, którą znamy. W tym sensie historia Mikolaska łączy mi się z „Siłaczkami” z ubiegłego miesiąca.
Dziękuję, że podzieliła się Pani swoimi przemyśleniami.
pozdrawiam
Monika Mioduszewska-Olszewska

Ireneusz  K., 26.11.2021

„Szarlatan” w reżyserii Agnieszki Holland – recenzja

Z całą pewnością postać bohatera jest godna uwagi i zasługuje na przybliżenie. Na ekranie spotykany genialnego znachora, który zafascynowany medycyną naturalną, nie umniejsza wartości  tej profesjonalnej. Świadomy talentu i powołania. Leczy wszystkich. Nie zważając na to kim są i jakie mają przekonania polityczne. Całkowicie oddany pracy, i zagubiony życiowo, budzi podziw i współczucie widza, przynajmniej takiego jak ja. Uważam, że homoseksualizm zielarza został w filmie zbytecznie uwypuklony i przeakcentowany.  Bez wspomnianej kropki nad „i” obraz jawi się przebogaty i nasycony interesującymi wątkami. Aż trudno uwierzyć, że Nikolasek  to postać historycznie prawdziwa i autentyczna.  Podziwiałem zgrabny scenariusz, Marka Epsteina i wspaniałą ścieżkę dźwiękową, w, której twórcą jest Antoni Komasa  Łazarkiewicz
Ireneusz  K.
Szanowny Panie Ireneuszu, 
Dziękuję, że dzieli się Pan swoimi przemyśleniami po filmie. Ja myślę, że homoseksualizm Mikolaska był integralną częścią jego osobowości. Gdyby reżyserka go przemilczała, to by dopiero było nadużycie. Warto się zastanowić, dlaczego akurat ten aspekt filmu aż tak porusza. Ja sobie podobne pytania zadaję zawsze przy okazji treści, które we mnie tak silnie grają. Zostawiam Pana z tym pytaniem.
Z poważaniem.
Monika Mioduszewska-Olszewska

Wiesław T., 26.11.2021
Witam!
Wiele państw ma swojego Mikolášeka  , my też. Mam na myśli O. Czesława Andrzeja Klimuszkę. Jak kogoś z klubowiczów interesuje ta tematyka to odsyłam do DZdN, gdzie można pobrać książki jego autorstwa. Mi najbardziej podoba się „Moje widzenie świata". Ale jak na razie nikt o nim nie zrobił filmu.
Ludzkość z zielarstwem jest związana od czasów jaskiniowych. Zioła właściwie zastosowane leczą, ale przyjmowane na zasadzie „bo sąsiadce pomogły" mogą zaszkodzić. Ponad to działają powoli, dlatego, przy szybko postępującej chorobie musimy sięgnąć po pigułkę, najlepiej jeśli jest przepisana przez lekarza.
Dziwiła mnie zaciekłość z jaką prześladowała bezpieka Mikolášekę. Może chcieli się odegrać na nim za ochronę jaką się cieszył, gdy żył Antonin  Zápotocký premier i prezydent Czechosłowacji, któremu Mikolášek uratował nogę przed amputacją.  W Polsce chyba aż tak, nie było. Moi rodzice byli w latach 80-tych u księdza zielarza, który przyjmował chyba w Magdalence koło warszawy, ale z tego co mi wiadomo nasze SB, nie wytoczyło mu żadnego procesu. Może dlatego, że pacjenci mieścili się w poczekalni, a stojąc na dworze mogliby zwracać na siebie większą uwagę.
Jestem pełen podziwu dla zdolności Mikolášeka, który na podstawie wyglądu moczu, mógł dużo powiedzieć o jego dawcy, nawet płeć. Szkoda. Że nie było powiedziane, czy każda diagnoza była trafna. Sporo czasu temu czytałem książkę „Ta, której imię wymazano", o papieżycy Joannie, która miała podobne zdolności, ale znacznie mniejsze, gdyż potrafiła tylko powiedzieć czy właścicielka danej próbki jest ciężarna, czy nie.    
"Szarlatan" odnalazłby się w dzisiejszej rzeczywistości, czasie kryzysu wartości duchowych i powszechnej niepewności. Cudotwórca mający wyjątkowego nosa do stawiania właściwych diagnoz przydałby się nie tylko do naprawy służby zdrowia, ale dyskusji o tolerancji na bycie innym.
Pozdrawiam, Wiesław T.
 
Szanowny Panie Wiesławie,
dziękuję za przesłanie Pańskich wrażeń po filmie. W jednym z wywiadów Agnieszka Holland wspominała, że czeski komunizm był dużo brutalniejszy niż polski, stąd pewnie takie zachowanie władzy wobec Mikolaska i brak takich sytuacji w Polsce.
Zapewne każdy kraj miał swoich „Mikolasków” i pewnie ma nadal, tylko o nich nie wiemy. Tym lepiej, że Agnieszka Holland upamiętniła jednego z nich.
Z poważaniem
Monika Mioduszewska-Olszewska

Eugenia W., 28.11.2021

Lubię filmy Agnieszki Holland.
Temat podany w "Szarlatanie" jest znany i u nas w realu.
Pokazana wiarygodna osobowość i podobny sposób diagnozy i leczenia.
 Trudny czas życia bohatera, złozona codzienność otoczenia, czas niepewny.
 Podobała mi się gra Iwana Trojana, przekazał w moim odbiorze geniusz "lekarski" .
 Jednostka nietypowa, bo z talentem, przeczuciem i odwagą w swoim postępowaniu, temat ciekawy i trudny.
 Dziękuję za film.
 Serdecznie pozdrawiam.
 Eugenia Anna W.

Szanowna Pani Eugenio,
podobnie jak Pani uważam, że Iwan Trojan stworzył wspaniałą, wielobarwną postać. Udało mu się pokazać człowieka w jego złożoności. Cieszę się, że film przypadł Pani do gustu. Dziękuję za podzielenie się opinią.
Z poważaniem
Monika Mioduszewska-Olszewska 

Justyna M. (2021-11-25), portal filmowy
Właśnie dobre pytanie, czemu szarlatan, a nie uzdrowiciel? Dużo powiedziałam w rozmowie on-line. Dla mnie Czesi zawsze mieli większego farta, ale ja chętnie mogłabym być i Czeszką, ale co ciekawe bez poczucia humoru. Chyba? Pani Holland na pewno pasuje do Czech. Film na kontrastach, dla mnie pewne sceny są ironiczne. Ostatnio oglądałam materiał, mówiący o dobrej jakości czeskiej służby zdrowia. Jak przypominam sobie szpital szarlatana w tym filmie, to teraz warto się zastanowić, jak współcześnie wyglądają polskie szpitale... Czesi czekają najkrócej w UE na pomoc specjalisty. To mówi samo za siebie... a w Polsce jak zza pieca u znachora... Takie moje refleksje, pozdrawiam i trzymajmy się wszyscy zdrowo! Justa

Dzień dobry Pani Justyno, 
bardzo dziękuję, że podzieliła się Pani swoimi przemyśleniami. Uwodziciel to faktycznie ciekawe słowo opisujące Mikolaska. Choć „Szarlatan” jest oczywiście tytułem przewrotnym to „uwodziciel” mógłby go z powodzeniem zastąpić. 
Ciekawe czy gabinet Mikolaska w rzeczywistości wyglądał tak, jak został przedstawiony na filmie, ale tego się pewnie nie dowiemy. Temat polskich szpitali i całej służby zdrowia to materiał na inną dyskusję.
Z poważaniem 
Monika Mioduszewska-Olszewska

Jakub L., 28.11.2021
Refleksje o filmie  "Szarlatan" Agnieszki Holland

1. Oblicza medycyny w strumieniu czasu: 
Niniejszy mikrorozdzialik pozwalam sobie tutaj umieścić jako echo naszej klubowej dyskusji. Zaznaczam, że na on trzeciorzędne znaczenie dla głównych wartości filmu "Szarlatan". Natura życia nie zawiera w sobie wzorca doskonałości. Pojęcie zdrowia rozciąga się w pewnej przestrzeni jego parametrów, względnych, statystycznie mierzonych wartości. Antropocentrycznie mówiąc, twierdzimy, że 
np. zwierzęta "wiedzą" co jeść, a czego nie dotykać. Zakorzeniony w naturze gatunek ludzki zawsze czerpał w pełni z tych możliwości. Dzisiejsze zielarstwo jest pokłosiem owego dorobku. W czasach szalonego pędu niewielu może w pełni oddać się budowaniu kompetencji skutecznego zielarza. Owych nielicznych można uznać za szczęściarzy, za ludzi, którzy nie poddali się wszechobecnemu chaosowi. Można sądzić, że częściej niż inne osobyobcują z pięknem natury, przyrody. Może jest im łatwiej osiągać poczucie wewnętrznej równowagi, harmomii ducha i ciała? Czyż nie jest to echo wiadomych stereotypów? Wspomnę tutaj osobę biologa Łukasza Łuczaja. W Polsce należy on do wąskiego grona prawdziwych ekspertów, znawców roślin i ziół. Ten wątek oddala się od tematu leczenia, ale ma silne konotacje z nim. Prof. Łuczaj wykłada, publikuje, pojawia się w mediach, bada rośliny Europy, Azji, Afryki i szokuje rzeczami, o których nasza cywilizacja już zapomniała. Napisał m. in. "Poradnik owadożercy" (sam sprawę wypraktykował), oraz "Dzikie rośliny jadalne Polski. Przewodni survivalowy". W książce "W dziką stronę" przeprowadził rozważania dotyczące pojawiających się współcześnie tęsknot do powrotu do natury, rezygnacji z technologii itp. i prób życia w zanurzeniuw naturze. W beletrystyce przykładem tego trendu jest książka "Ostatni taki Amerykanin" Elisabeth Gilbert. Utopie zawsze będą się odradzać, a skomplikowanie spraw wszelkich będzie tylko narastać. 
Różnorodność stref geograficzno-przyrodniczych owocuje bogactwem roślin mogących interesować Zielarzy, a przede wszytkim naukowców specjalizujących się w fitoterapii, oraz ogromną rzeszę naukowców, którzy w labolatoriach świata dążą do wyodrębniania kolejnych, bardzo użytecznych w medycynie substancji leczniczych. W dobie globalizacji rozwozi się po całym globie.. wielkie partie każdej rośliny posądzanej o użyteczne dla ludzkiego zdrowia działanie. Szlachetny zamiar niesienia pomocy potrzebującymściga się z komercyjnym celem zarabiania pieniędzy. Nieporozumieniem i błędem, czymś bardzo szkodliwym  staje się przeciwstawianie takiej działalności medycynie opartej o naukową wiedzę. Sens ma wyłącznie współpraca i uzupełniający charakter takich poczynań. Nie jest zawsze prawdziwe stwierdzenie, że "ziółka jeśli nawet nie pomogą, to i nie zaszkodzą". 
Ludzki umysł kumulował gromadzoną przez obserwacje, doświadczenie ową, medycznej natury wiedzę. Współczesny lekarz, co do zasady, potencjalnie dysponuje całą zgromadzoną, aktualizowaną bezustannie wiedzą medyczną i coraz doskonalszymi technikami diagnostycznymi. Nasze pokolenie jest świadkiem nieprawdopodobnego przyspieszenia i gwałtownych przełomów w dziedzinie walki ze zdrowotnymi kłopotami jednostek i całych społeczeństw, poprawia się jakość życia. Nareszcie rodzi się i rozwija epoka pierwszych triumfów w walce ze znacznie bardziej skomplikowanymi wadami zdrowia. Więcej jednostek ma szansę przeżyć swoje życie w akceptowalnym stanie zdrowia, wydłuża się średnia długość życia. W mediach można spotkać  np. tytuł: "Nowe leki pojawiają się z prędkością Pendolino". Niestety droga do poziomu zadowalającej satysfakcji społecznej  wciąż jest długa i najeżona przeszkodami najróżniejsej natury (m. in. z zakresu etyki, poglądów religijnych, edukacji, ekonomii). Gołym okiem widać spektakularne sukcesy medycyny (często osobiście doświadczone_), alew społecznym odczuciu nie potrafimy w pełni tego docenić. Wciąż niska świadomość społeczna, niezdolność do prawdziwie nowoczesnego uformowania edukacji i światopoglądów,  niezdolność do rezygnacji z konsumpcjonizmu, struktury państw wciąż niesprzyjające chociażby osłabianiu potwornych nierówności społecznych, wszechobecna władza pieniądza i liczne inne przyczyny długo jeszcze będą przeszkodami w naszej cywilizacyjnej drodze ku wymarzonej Arkadii. Ludzkość marnuyje potężne środki i siły na wojny i konsumpcję, zamiast skierować je na rzecz formowania lepszej przszłości. Współcześnie, mimo pozorów wielkiego postępu wiedzy, podejmujemy decyzje i głosimy poglądy rodem z odległej przeszłości. Jak to zmienić? 

2. Agnieszka Holland twórcą istotnym: 
Wybitni ludzie sztuki stają się potencjalnymi współsprawcami zmian iewentualnie postępu w myśleniu i działaniu jednostek i społeczeństw. Ich twórczość inspiruje i wyzwala nowe spojrzenia na otaczającą rzeczywistość. Skłania do pytań i poszukiwania odpowiedzi na nie. Sprzyja  rozważaniom nad diagnozowaniem  problemów jednostek i społeczeństw, nad wartościami isensem działań. Wybitną i ugruntowaną intelektualnie pozycję zajmuje reżyserka Agnieszka Holland. Wszelkie wypowiedzi reżyserki pojawiające się w sferze publicznej są istotne, ważkie, są nośnikiem nowoczesnego oglądu otaczającej realności. Jej filmy to nie jest wolna gra wyobraźni, tylko ciąg przyczynowo-skutkowy. Artystka pragnie lekko zachwiać w widzu pewność, że to, co namacalne, jest najistotniejsze. Że wszystko wiemy i wszystko potrafimy wytłumaczyć. "Szarlatan" w zamyśle reżyserki celowo nie dostarcza jednoznacznych rozstrzygnięć. Twórczyni mówi w wywiadach o zmęczeniu jednoznacznością ocen i odbioru. Potworne upraszczanie, które prowadzi do tego, że wszystko, co jest dwuznacznością, metaforą, usiłuje się tłumaczyć w najbardziej literalny sposób. Istnieje obawa, że niektórzy literalnie będą odbierać także „Szarlatana”. 

3. "Szarlatan" jako wybitne dzieło filmowe: 
Znakomita reżyserka zrealizowała znakomity film. Moc jej intelektualnej diagnozy stała się źródłem wartości dzieła. W tym filmie każdy element: scenariusz, zdjęcia, montaż, Scenografie, rekwizyty, oświetlenie, dialogi, muzyka Duetu kompozytorskiego Antoniego Komasy-Łazarkiewicza i jego żony Mary, potwierdza artystyczną wielkość dzieła. Narracja z użyciem retrospekcji doskonale służy budowaniu dramaturgii historii. Aktor dojrzalszego pokolenia, odtwórca postaci Jana, z racji społecznego jej postrzegania, był skłonny do uszlachetnienia wizerunku bohatera. Jednak reżyserka zadbała o to, żeby widzowie musieli doświadczyć znacznie szerszej gamy emocji wynikających ze skomplikowania osobowości Jana. Ważniejsze od detali realnej historii tego niezwykłego człowieka jest  jego wewnętrzne rozdarcie, targające nim sprzeczności,  zachowania, które albo podziwiamy albo ze wstrętem konstatujemy. Bohater jest gejem i aroganckim, narcystycznym manipulantem. Ukrywa swoją tożsamość seksualną. Przemocowe czy narcystyczne zachowania, jakie prezentuje Mikolášek, mogą się wiązać bezpośrednio z życiem w kłamstwie. Gwałt na własnej tożsamości jest bardzo kosztowny. Człowiek, który ma w sobie charyzmę, ma wielki talent, ale jednocześnie pychę, pragnienie bycia odbieranym jako ktoś absolutnie mocny, kto prawdopodobnie postrzega swój homoseksualizm jako słabość. Ten film opowiada także o wielkiej cenie, jaką płaci się za narcyzm.W pewnym momencie filmu na równoprawnego bohatera wyrasta František, asystent Jana Mikoláška. O ile Jan, po traumie z I wojny, realizował swoje potrzeby i pasję nie oglądając się zbytnio na rozgrywające się wokół kolejne etapy historii, o tyle obecność frantiska uruchamia nowe sytuacje i emocje w życiu Jana, staje się niezbędna, potrzebna mu, stymulująca wybory głównego bohatera. Jan czyni Frantiska obiektem Namiętności, ale także przerzuca na niego wszystko to, co chce od siebie odepchnąć. Aż do końca filmu asystent Jana, pomimo upokorzeń, licznych kontrowersyjnych sytuacji, trwa przy Mikolášku.Wyjątkowość filmu "Szarlatan" zasadza się w doskonałej, pozornie prostej, formie, w użytych środkach warsztatu filmowego, ale nade wszystko oszałamia widza bogatym spektrum wzbudzonych emocji. Przewija się tu cały orszak ludzki: rodzice, zielarka, żołnierze dwóch wojen, tłumy potrzebujących pomocy Jana, wdzięcznych i złożeczących mu, bojaźliwi i mściwi, liczne inne postaci drugiego planu, a na finał brutalni reprezentanci władzy totalitarnej. Każdy krok, wybór, działanie Mikolaska rozgrywa się w aurze intensywnych emocji. Ostatecznie widz pozostaje sam z nierostrzygniętymi pytaniami. 

4. Konteksty: 
Od śmierci Jana Mikolaska mija prawie pół wieku. Społeczna pamięć o nim wciąż jeszcze jest żywa. Ta legenda karmi się ludzkimi tęsknotami za sprawczością, za skutecznym radzeniem sobie w życiu. Zacierają się, rozmywają się we mgle niepamięci te elementy, które społeczna większość pragnie przysłonić pozytywnymi składnikami wizerunku bohatera. Holland rozpoczęła prace nad projektem "Szarlatan" pięć lat wcześniej, w czasach kiedy nikt jeszcze nie wiedział, że temat osób lgbt tak dramatycznie rozwinie się  w Polsce. Kolejny raz reżyserka potwierdziła swój imponujący artystyczny instynkt i wyczucie dynamiki zjawisk. Nieustająco trwa spór o oceny, wartościowanie wszelkich zjawisk, procesów, osóbk ich wyborów i postaw. Wszelkie społeczności nie chcą pogodzić  się z istnieniem mnogości i niejednoznaczności ocen, chcą wybierać sobie wygodną wersję diagnozy, domagają się jasnej klasyfikacji spraw, potrzebują wszystko dopasowywać do swoich wyobrażeń.  Wszyscy, publiczność, badacze, artyści, mamy ten sam problem, który polega [?!] na tym, że nie można wejść do cudzego umysłu i zobaczyć, co tam się naprawdę [!] dzieje. Jesteśmy dla siebie nawzajem zagadkami, czasem fascynującymi, czasem (obecnie, niestety, coraz częściej) odpychającymi.
Jako drobne przyczynki, dorzućmy do tej dyskusji kilka przykładów zaczerpniętych z literatury. 
Andrzej Nowak "Żywoty równoległe" - autor, historyk UJ, dokonał przeglądu sporej listy znanych, istotnych postaci polskiej historii pod kątem cenzurek wystawianych im przez potomność. Świerczewski i Bierut byli tymi wyjątkami, dla których autor nie zdołał podać jakiegoś pozytywnego faktu. O każdej z pozostałych dało się powiedzieć zarówno coś pozytywnego jak i negatywnego. 
Innym świetnym przyczynkiem ilustrującym istotne trudności w dziele kształtowania powszechnych  poglądów niech będzie mała nowela: Jacek Dukaj "Przyjaciel prawdy dialog idei". 
Polecam również recenzję pt. "Antopologia Dama z pękniętym lustrem", zamieszczoną na portalu Kultury Liberalnej. 

opracował: 
Jakub L.

Szanowny Panie Jakubie,
jestem pod dużym wrażeniem przesłanego przez Pana materiału. Z racji jego obszerności trudno mi się odnieść do wszystkiego, ale przeczytałam z zainteresowaniem.
Wspomniał Pan Łukasza Łuczaja, którego również bardzo cenię. Łuczaj mówi, że wiedza o tym, jakie rośliny są jadalne, na co działają, co pozwoli przeżyć, a co jest niejadalne, trujące – może być tą najważniejszą - potrzebną do przetrwania w dobie kryzysu klimatycznego. Mnie to daje do myślenia i mam wrażenie, jest bardzo w duchu Mikolaska.
Podobnie, jak Pan, uważam, że czasem artyści uruchamiają w społeczeństwie coś, co wyzwala nowe spojrzenie na rzeczywistość. Ostatnio sporo o tym myślę o kontekście filmu „Wszystkie nasze strachy” i działań Daniela Rycharskiego, artysty tworzącego na wsi. Jego sztuka dotyka problemów wsi, ale też jego tożsamości – jest osobą LGBT. Polecam przyjrzenie się tej postaci i obejrzenie filmu, kiedy to będzie możliwe.
Pozdrawiam
Monika Mioduszewska-Olszewska

Hanna W., 28.11.2021
Szanowni Państwo,
oto niektóre moje wrażenia.
Cieszę się, że dzięki filmowi „Szarlatan" mogłam poznać życie Jana Mikolaszka, jego nadprzyrodzone zdolności i wyuczone umiejętności leczenia ludzi. Podziwiam go za determinację z jaką chciał posiąść wiedzę w zakresie stawiania diagnozy, jak i ziołolecznictwa. Pod tym względem to niezwykły człowiek z misją pomagania chorym. Jak przedstawiła go pani reżyser, to również tylko człowiek, ze swoimizaletami, słabościami i przywarami, jednym razem postępujący charytatywnie i etycznie, innym zaś razem wręcz przeciwnie. Mikolaszek jest taki, jak każdy człowiek, ma swoje jasne i ciemne strony.
Przyznaję, że nie wstrząsnął mną wątek o prześladowaniu Mikolaszka przez władze komunistyczne. Pewno dlatego, że podobnych historii, a nawet zdecydowanie bardziej drastycznych, znam już wiele - z różnych filmów i książek. Taka była rzeczywistość. Niestety, również współcześnie, choć na pewno zdecydowanie rzadziej, zdarzają się podobne, sfingowane procesy, po to, aby zniszczyć wyjątkowegoczłowieka, przejąć jego mienie i jego działalność. Wspomnę choćby historię wybitnych informatyków z filmu „Układ zamknięty".
Moim zdaniem twierdzenie, że ziołami można wyleczyć wszystko jest dużym nadużyciem, teraz i w przeszłości. O ile jednak w czasach Mikolaszka, zwłaszcza w pierwszej połowie XX wieku, leczenie ziołami było bardzo ważną a dla wielu jedyną możliwością leczenia, to współcześnie, w licznych jednostkach chorobowych, może być tylko terapią wspomagającą. Oczywiście, warto po nią sięgać, korzystając z kompetentnych źródeł. Współczesny człowiek chce jednak jak najszybciej być wyleczony czy poczuć się lepiej. Stąd też chętnie korzysta z osiągnięć farmakologii, łatwo dostępnych (bez recepty) gotowych leków  lub suplementów, bardzo często ich nadużywając. A to nie ma nic wspólnego z "życiem zgodnie z naturą".
              Hanna W.

Mam jeszcze prośbę do osób piszących wprowadzenia. Proszę o zamieszczanie obsady głównych bohaterów. Nazwiska aktorów czytanych w ramach audiodeskrypcji szybko umykają z mojej pamięci.
Dziękuję i pozdrawiam
          HW
Szanowna Pani Hanno,
oczywiście nie wszystko da się wyleczyć ziołami, wiedział to Mikolasek, wiemy to i dziś, ale mam wrażenie, że w rozwoju medycyny umknęło nam coś ważnego. Straciliśmy wiedzę i umiejętność leczenia się tym, co daje nam natura. To sprawia, że bez dostępu do apteki stajemy się bezradni. Pewnie kluczowa w tym wszystkim jest szybkość, o której Pani pisze. Świat pędzi i nikt nie ma czasu na długotrwałe leczenie, choćby nawet okazało się ono skuteczniejsze niż to szybkie.
Z poważaniem
Monika Mioduszewska-Olszewska